Overtredingen inlichtingenplicht 2014

 20142013
 Aantal%Aantal%
Aantal overtredingen65.500 46.900 
Opgelegde boetes50.00076%37.90081%
Opgelegde waarschuwingen9.20014%5.30011%
Geen boete of waarschuwing opgelegd6.0009%3.4007%
Processen-verbaal door Openbaar Ministerie3001%3001%

Uitkeringsgerechtigden zijn verplicht direct alle gegevens door te geven die van belang zijn voor hun uitkering. Het kan bijvoorbeeld gaan om andere inkomsten, vrijwilligerswerk, vakantie, verhuizing, huwelijk, echtscheiding of ziekte. UWV controleert op verschillende manieren of klanten zich aan de regels houden. Dat doen we door middel van bestandsvergelijkingen, telefonische controles en huisbezoeken.

Wanneer uitkeringsgerechtigden een overtreding van deze regels begaan, moeten ze op basis van de per 2013 in werking getreden Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving het te veel ontvangen bedrag volledig terugbetalen. Daarbovenop krijgen ze maximaal hetzelfde bedrag als boete. Uit het rapport De boete belicht van de Inspectie SZW blijkt dat UWV deze wet op de belangrijkste punten correct uitvoert. De wet verplicht ons om, ook in gevallen waar burgers niet uit kwade opzet handelen, soms relatief zeer hoge boetes en maatregelen op te leggen. Daarop ontstond in 2014 toenemende kritiek.

In augustus 2014 zijn we, binnen de door de minister van SZW aangegeven kaders, begonnen met de toepassing van een aangepast boetebeleid. Daarbij matigen we de minimumboete al naar gelang de overtreding de burger minder verweten kan worden, of wanneer de burger uit eigen beweging de relevante wijzigingen aan ons heeft doorgegeven.

Op 24 november 2014 heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) over het boeteregime van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving een uitspraak gedaan die verregaande consequenties heeft voor de uitvoering van het boetebeleid. Op basis van deze uitspraak hebben UWV en het ministerie van SZW aangepaste uitvoeringsinstructies vastgesteld. Daarmee komen we ook tegemoet aan de kritiek van de Nationale ombudsman, zoals verwoord in zijn rapport Geen fraudeur, toch boete.

  • Een boete van 100% van het benadelingsbedrag wordt alleen nog opgelegd als opzettelijke fraude aangetoond kan worden. Bij volledige verwijtbaarheid is de boete 50% van het benadelingsbedrag en bij verminderde verwijtbaarheid 25%. De maximumboete bij opzettelijke fraude is € 81.000, in de overige gevallen is die € 8.100.
  • Als de benadeling minder dan € 40 is, leggen we geen boete op maar geven we een waarschuwing.
  • Overgangsrecht: bij overtredingen die zijn begaan onder verschillende boeteregimes (voor en na januari 2013) leggen we de boetes op conform het toen geldende regime en tellen we die bedragen bij elkaar op.
  • UWV weegt de financiële omstandigheden mee bij het opleggen van een boete. De klant moet een boete binnen een jaar kunnen terugbetalen.
  • UWV toetst altijd of een boete evenredig uitpakt. Is dit niet het geval, dan wordt de boete zo aangepast dat een evenredige boete ontstaat.

Deze afspraken voert UWV sinds januari 2015 uit. Omdat we eind 2014 na de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep direct zijn gestopt met het opleggen van boetes, is de afhandeling van ongeveer 4.500 overtredingen doorgeschoven naar 2015.

In 2014 bedraagt de totaal geconstateerde schadelast als gevolg van overtredingen van de inlichtingenplicht € 88,2 miljoen, en is een bedrag van € 55,3 miljoen aan boetes opgelegd. Dat is veel meer dan in 2013, toen het ging om een benadeling van € 71,6 miljoen en een boetebedrag van € 23,3 miljoen. De intensivering van onze handhavingsactiviteiten en het nieuwe sanctiebeleid veroorzaken dit verschil.

Tegen de opgelegde boetes, terugvorderingen en waarschuwingen zijn in 2014 in totaal 13.200 bezwaren ingediend (20% van de zaken). 11.000 bezwaarzaken zijn afgerond. Hiervan is 23% gegrond verklaard, 51% ongegrond, 13% niet-ontvankelijk en 13% is ingetrokken. Het percentage gegrond verklaarde bezwaarzaken is in de loop van 2014 gestegen doordat bezwaren in de tweede helft van 2014 zijn getoetst aan het versoepelde boetebeleid.

De stijging van het aantal overtredingen in 2014 is het gevolg van de aanscherping van de handhavingsactiviteiten en een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden in de WW, WIA en Wajong.